Karada çevreye bırakılan atıklar yağmur, rüzgâr ve yüzey akışlarıyla derelere taşınabilir. Akarsulara ulaşan plastikler ve diğer yüzer atıklar ise suyun hareketiyle kıyıya ve denize doğru ilerler.
Bu kirlilik yalnızca büyük nehirlerden kaynaklanmaz. Çok sayıdaki küçük ve kentsel akarsu da kara kökenli atıkların denize taşınmasında önemli rol oynayabilir. Özellikle yağış ve yüksek akış dönemlerinde, çevrede biriken atıklar kısa sürede su sistemine karışabilir.
Akarsu bariyerleri, yüzeyde taşınan plastikleri ve diğer katı atıkları denize ulaşmadan önce yakalayan veya erişilebilir bir toplama noktasına yönlendiren sistemlerdir. Suyu tamamen kesmek yerine, doğal akıştan yararlanarak yüzer atıkları kontrollü biçimde bir araya getirir.
Atıkların akarsu içindeyken toplanması; kıyılara ve denize yayıldıktan sonra temizlenmesine göre daha erken, kontrollü ve etkili bir müdahale imkânı sağlar.
Projenin Amaçları
Kara kökenli atıkların denize ulaşmasını önlemek
Dereler ve akarsular aracılığıyla taşınan plastik, ambalaj ve diğer yüzer katı atıkları kıyı ve deniz ortamına ulaşmadan yakalamak.
Atıkları kontrol edilebilir noktalarda toplamak
Su yüzeyinde dağınık ilerleyen atıkları, kıyıdan güvenli biçimde erişilebilen toplama noktalarına yönlendirerek düzenli olarak sudan çıkarmak.
Kıyı ve deniz ekosistemleri üzerindeki baskıyı azaltmak
Atıkların denizde parçalanmasını, deniz canlılarıyla temas etmesini ve kıyı habitatlarında birikmesini önlemek.
Kirliliği kaynağında azaltacak uygulamalara yön vermek
Bariyerlerde biriken atıkların türü ve güzergâhları üzerinden tekrar eden kirlilik kaynaklarını belirlemek; toplama, denetim ve farkındalık çalışmalarını geliştirmek.
Doğru Nokta, Doğru Sistem
Akarsu bariyerleri tek tip yapılardan oluşmaz. Akarsuyun özelliklerine ve taşınan atık miktarına göre yüzer yönlendirme bariyerleri, ağ sistemleri, toplama kafesleri veya mekanik aktarma düzenekleri kullanılabilir.
Yüzer bariyerler genellikle akış yönüne belirli bir açıyla yerleştirilir; böylece akıntı, yüzeydeki atıkları bariyer boyunca bir toplama bölümüne taşır. Uygun sistem belirlenirken akarsuyun genişliği ve derinliği, akış hızı, mevsimsel su seviyesi değişimleri, taşkın riski, atık miktarı, kıyıdan güvenli erişim ve canlı geçişleri birlikte değerlendirilir.
Çalışma Nasıl Yürütülüyor?
- 01
Öncelikli akarsular belirleniyor
Denize ulaşan güzergâhlar, yüzey atığı yoğunluğu, yağış sonrası taşınım, kıyı kullanımı ve güvenli müdahale imkânları değerlendirilir.
- 02
Teknik ve ekolojik uygunluk değerlendiriliyor
Akarsu yatağı, su rejimi, taşkın riski, canlı geçişleri ve çevredeki kullanım alanları incelenir. Uygulamanın suyun doğal işleyişini olumsuz etkilememesi esastır.
- 03
Bariyer ve toplama noktası kuruluyor
Seçilen sistem, atıkları akıştan yararlanarak erişilebilir bir toplama noktasına yönlendirecek şekilde yerleştirilir; aşırı yük için güvenlik çözümleri uygulanır.
- 04
Biriken atıklar düzenli olarak alınıyor
Toplama bölümünde biriken atıklar belirlenen program kapsamında sudan çıkarılır; yağış öncesi ve sonrasında kontrol sıklığı artırılır.
Sponsorluk
Sponsor olmak isteyen kişi ve kuruluşlar, ilgili kurumlarca belirlenen bir noktada kurulacak akarsu bariyerinin temin veya yapım maliyetini üstlenerek projeye katkı sağlayabilir. Bariyerin kurulumu, düzenli temizliği ve bakımı ilgili belediyeler tarafından yürütülür.
Projeye Paydaş Olun
Bir akarsu bariyerine sponsor olun; atıkları denize ulaşmadan birlikte durduralım.
Antalya'da deniz hep temiz kalsın.