Görünmeyen Kirliliğe Müdahale
Deniz dibine çöken atıklar gözden kaybolsa da deniz ortamından kaybolmaz. Denize ulaşan plastik, cam, metal, lastik ve diğer insan kaynaklı atıkların bir bölümü zamanla deniz tabanına çöker.
Koylarda, limanlarda, kayalık alanlarda ve deniz çayırlarının bulunduğu sahalarda biriken bu atıklar, deniz canlılarını yaralayabilir ve yaşam alanlarını tahrip edebilir. Zaman içinde daha küçük parçalara ayrıldıkları için çevreden uzaklaştırılmaları giderek zorlaşır.
Bu nedenle erişilebilir alanlardaki atıkların uzman ekiplerce kontrollü biçimde çıkarılması, yalnızca görsel bir temizlik değil; deniz ekosistemi üzerindeki baskıyı azaltmayı, kalıcı tehlikeleri ortadan kaldırmayı ve büyük atıkların daha yaygın bir kirlilik sorununa dönüşmesini önlemeyi amaçlayan doğrudan bir çevresel müdahaledir.
Temel yaklaşım
Deniz dibi temizliği mevcut kirliliğe müdahale eder; kalıcı çözüm ise yeni atıkların denize ulaşmasını önlemektir.
Projenin Amaçları
Deniz canlılarını korumak
Plastik, cam, metal, lastik ve diğer atıklar canlıların yaralanmasına, beslenme düzenlerinin bozulmasına ve yaşam alanlarına erişimlerinin azalmasına yol açabilir. Tehlikeli atıklar güvenli ve kontrollü biçimde deniz ortamından uzaklaştırılır.
Deniz tabanı habitatlarının iyileşmesine katkı sağlamak
Ağır ve hacimli atıklar deniz çayırlarını, kayalık yüzeyleri ve diğer habitatları örtebilir veya ezebilir. Atıkların dikkatli biçimde çıkarılması fiziksel baskıyı azaltır ve doğal toplulukların yeniden gelişmesine katkı sağlar.
Kalıcı kirliliğin önüne geçmek
Plastik ve sentetik malzemeler deniz ortamında uzun süre kalır ve parçalanır. Büyük atıkların parçalanmadan çıkarılması, uzun süreli kirlilik yükünü ve yeni mikroplastik oluşumunu sınırlar.
Toplumsal farkındalık oluşturmak
Deniz dibindeki kirlilik kıyıdan görülmez. Çıkarılan atıkların kamuoyuyla paylaşılması görünmeyen kirliliği görünür kılar ve sorumluluk üstlenmeyi teşvik eder.
Deniz Dibindeki Atıklar Neden Çıkarılmalıdır?
Deniz canlılarına zarar verir
Atıklar canlıları yaralayabilir, hareket ve beslenmelerini olumsuz etkileyebilir veya besin sanılarak yutulabilir. Yutulan atıklar iç yaralanmalara, sindirim sisteminde tıkanmaya ve ölüme neden olabilir.
Deniz tabanı habitatlarını tahrip eder
Ağır ve hacimli atıklar tabandaki yüzeyleri örtebilir, ezebilir veya doğal yapısını değiştirebilir. Bu baskı canlıların barınma, beslenme ve üreme alanlarını olumsuz etkiler.
Zamanla çıkarılması zorlaşır
Plastikler denizde kendiliğinden yok olmaz; aşınarak daha küçük parçalara ayrılır ve temizlik çok daha zor hâle gelir. Erişilebilir büyük plastiklerin erken çıkarılması mikroplastik oluşumunu sınırlar.
Güvenlik riski oluşturur
Kırık camlar, keskin metaller, kablolar ve hacimli nesneler yüzücüler ve dalgıçlar için tehlike oluşturur; büyük atıklar deniz ulaşımını engelleyebilir veya teknelere zarar verebilir.
Çalışmalar Nasıl Yürütülüyor?
- 01
Öncelikli alanlar belirleniyor
Temizlik noktaları; atık yoğunluğu, canlılar ve habitatlar üzerindeki riskler, kıyının kullanım yoğunluğu, dalış koşulları ve atıkların güvenli çıkarılabilirliği dikkate alınarak seçilir.
- 02
Operasyon planlanıyor
Dalış alanı, deniz trafiği, hava ve deniz koşulları, ekipman ihtiyacı, yüzey desteği ve acil durum tedbirleri çalışma öncesinde değerlendirilir.
- 03
Atıklar yetkin dalgıçlar tarafından çıkarılıyor
Su altı çalışmaları dalış kulüpleri ve yetkin dalgıçlarca yürütülür. Atıklar büyüklüklerine, ağırlıklarına ve konumlarına uygun yöntemlerle, deniz tabanına zarar verilmeden yüzeye çıkarılır.
- 04
Çıkarılan atıklar uygun şekilde yönetiliyor
Kıyıya ulaştırılan atıklar belediye ekiplerince teslim alınır, ayrıştırılır ve tartılır; ardından uygun geri dönüşüm, geri kazanım veya bertaraf süreçlerine yönlendirilir.
Temiz Denizler İçin Birlikte Çalışıyoruz
Deniz dibi temizliklerinin etkili ve güvenli biçimde yürütülebilmesi, farklı sorumluluk alanlarına sahip kurumların iş birliğini gerektirir.
Sahil Güvenlik Antalya Grup Komutanlığı operasyonel koordinasyona ve deniz emniyetinin sağlanmasına katkıda bulunur. Büyükşehir ve ilçe belediyeleri kıyı organizasyonu, personel, araç ve ekipman desteğiyle atıkların toplanması, ayrıştırılması ve işlenmesini sağlar.
Görevli dalgıçlar ve dalış kulüpleri su altı incelemelerini ve teknik çıkarma çalışmalarını gerçekleştirir. Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi ise kurumların katkılarını ortak bir program çerçevesinde buluşturur, uygulamaları takip eder ve doğrulanmış sonuçları kamuoyuyla paylaşır.
Sonuçların Kaydedilmesi ve Paylaşılması
Her çalışma sonrasında temizlik yapılan alan, katılan ekipler, dalgıç sayısı, çıkarılan toplam atık miktarı ve atık türleri; fotoğraf ve su altı görüntüleriyle birlikte kayıt altına alınır.
Bu kayıtlar sonuçları şeffaf biçimde paylaşmak, aynı alanlarda tekrar eden atık birikimini gözlemlemek ve atıkların denize ulaşmasını önleyecek uygulamalara katkı sağlamak amacıyla kullanılır.
Projeye Paydaş Olun
Kamu kurumları ve yerel yönetimlerin yanı sıra özel sektör, dalış kulüpleri, kıyı işletmeleri ve sivil toplum kuruluşları; teknik ekipman, kıyı lojistiği, atıkların taşınması, iletişim ve toplumsal katılım alanlarında projeye katkı sağlayabilir.
Antalya'da deniz hep temiz kalsın.