Hayalet Ağlarla Mücadele
Denizin altında süren kontrolsüz avı birlikte durduralım.
Kısaca
Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü emrindeki dalgıç belgeli dört su ürünleri mühendisinden oluşan teknik ekibiyle deniz ve tatlı su ortamlarında doğrudan saha çalışmaları yürütmektedir. Hayalet ağların bildirilmesi, tespiti, teknik olarak değerlendirilmesi ve güvenli biçimde çıkarılmasının yanı sıra deniz ve tatlı su temizlikleri, yapay resiflerin izlenmesi, deniz çayırlarının korunması ve ekosistem restorasyonuna yönelik uygulamalar gerçekleştirilmektedir. 21 Mayıs 2026 tarihinde Antalya Balıkçı Barınağı açıklarında yaklaşık 10 metre derinlikte tespit edilen 500 metreden uzun bir hayalet ağ denizden çıkarılmış; son iki yılda Antalya kıyılarından temizlenen hayalet ağların toplam uzunluğu 10 kilometreyi aşmıştır.
Denizin Altındaki Görünmez Tehdit
Balıkçılık sırasında kaybolan, takılarak denizde kalan veya terk edilen ağ ve diğer av araçları, su altında sahipsiz bir tuzağa dönüşür. Balıkları, deniz kaplumbağalarını, kabukluları ve diğer deniz canlılarını içine hapsedebilir; kayalıklara, deniz çayırlarına ve hassas deniz tabanı alanlarına dolanarak yaşam alanlarına zarar verebilir.
Sentetik malzemelerden üretilen ağlar uzun süre denizde kalabilir. Kontrolsüz biçimde avlanmayı sürdürmelerinin yanı sıra seyir ve dalış güvenliğini tehlikeye atabilir; parçalandıkça denizel plastik kirliliğinin artmasına neden olabilir.
Hayalet ağlarla mücadele yalnızca denizden atık çıkarma faaliyeti değildir. Bildirim, tespit, teknik değerlendirme, güvenli müdahale, kayıt, uygun atık yönetimi ve yeniden kayıpların önlenmesini birlikte ele alan sürekli bir koruma çalışmasıdır.
Temel yaklaşım
Her bildirilen ağ doğrudan çıkarılmaz. Ağın aktif bir av aracı olup olmadığı, bulunduğu derinlik, zemine tutunma biçimi, akıntı koşulları, çevresindeki canlı yaşamı ve müdahalenin güvenliği uzman ekiplerce değerlendirilir. Çıkarma işlemi, habitatta daha büyük bir zarara yol açmayacaksa planlanır.
Çalışmanın Amaçları
Deniz canlılarının ağlara takılmasını önlemek
Kayıp ve terk edilmiş av araçlarının hedeflenen türlerin yanı sıra deniz kaplumbağaları ve diğer hedef dışı canlıları yakalamayı sürdürmesinin önüne geçmek.
Hassas yaşam alanlarını korumak
Kayalıklara, deniz çayırlarına ve diğer deniz tabanı alanlarına dolanan ağların oluşturduğu fiziksel baskıyı azaltmak; müdahaleyi habitatın korunmasını gözeterek yürütmek.
Tespit ve güvenli müdahale kapasitesini geliştirmek
Hayalet ağların koordinat bilgisiyle bildirilmesini, saha koşullarının teknik olarak değerlendirilmesini ve uygun ağların yetkin ekipler tarafından güvenli biçimde çıkarılmasını sağlamak.
Yeni hayalet ağ oluşumunu azaltmak
Balıkçıların kaybettikleri av araçlarını gecikmeden bildirmesini teşvik etmek; saha deneyimlerinden yararlanarak riskli alanlar ve kayıp nedenleri hakkında önleyici farkındalık oluşturmak.
Hayalet Av Aracına Dönüşebilen Malzemeler
Uzatma ağları ve misina ağlar
Canlıların ağa takılması, ağın avlanmayı kontrolsüz biçimde sürdürmesi.
Trol ağları ve ağ parçaları
Deniz tabanındaki yaşam alanlarının örtülmesi veya fiziksel olarak zarar görmesi.
Sepetler ve tuzaklar
İçeri giren canlıların çıkamaması ve tekrarlayan yakalama.
Olta ve paragat takımları
Balıkların, kuşların, kaplumbağaların ve diğer canlıların yaralanması veya takılması.
İpler, halatlar ve şamandıra sistemleri
Canlılara ve habitatlara dolanma; seyir ve dalış güvenliği riski.
Çalışma Modeli Nasıl İşliyor?
- 01
İhbar ve saha bilgilerinin değerlendirilmesi
Balıkçılar, kooperatifler, dalış merkezleri ve diğer deniz kullanıcılarından gelen bilgiler değerlendirilir; ağın koordinatı, derinliği, tahmini büyüklüğü ve türü alınır. Mavi Atlas mobil uygulaması üzerinden yapılan bildirimler de müdahale alanlarının belirlenmesine katkı sağlar.
- 02
Teknik ön inceleme ve önceliklendirme
Ağın aktif bir av aracı olup olmadığı, zemine tutunma biçimi, akıntı koşulları, çevredeki canlı yaşamı ve çıkarmanın ekolojik yararı ile riski birlikte değerlendirilir.
- 03
Kurumlar arası koordinasyon ve operasyon planlama
Tekne, yetkin dalış ekibi, yüzey desteği, ekipman, deniz trafiği güvenliği ve kıyıdaki teslim noktası ilgili kurum ve paydaşlarla planlanır.
- 04
Kontrollü çıkarma çalışmaları
Ağın kayalıklara, canlılara veya hassas habitatlara ilave zarar vermeden kesilmesi ve yüzeye taşınması esastır. Ağda canlı bireyler bulunması hâlinde uygun olanlar dikkatle ayrılarak denize bırakılır.
- 05
Kayıt ve uygun atık yönetimi
Çıkarılan ağın türü, uzunluğu ve operasyon konumu kayıt altına alınır; uygun malzemeler geri kazanıma, geri kazanılamayanlar kontrollü bertarafa yönlendirilir.
- 06
Önleyici bilgilendirme ve iş birliği
Balıkçılara kayıp av araçlarının gecikmeden bildirilmesinin önemi anlatılır; kooperatifler ve dalış topluluğuyla bilgi paylaşımı güçlendirilir.
- 07
Ekosistem koruma ve restorasyon
Deniz ve tatlı sularda temizlik, sualtı tespiti, yapay resif ve deniz çayırı gözlemleri yapılır; ihtiyaç görülen alanlarda restorasyon uygulamaları yürütülür ve sonuçlar fotoğraf, video ve koordinatlarla belgelenir.
Güvenli müdahale esastır
Hayalet ağlar zemine, kayalıklara veya batıklara sıkı biçimde dolanmış olabilir. Akıntı, görüş mesafesi, derinlik ve ağın gerilimi dalıcılar için ciddi risk oluşturur. Ağı bulan kişiler kendi imkânlarıyla çıkarmaya çalışmamalı; tespit et, konumunu bildir, müdahaleyi uzmanına bırak.
Balıkçılar ve Deniz Kullanıcıları Ne Yapabilir?
- Kayıp veya denizde takılı kalan av araçlarını gecikmeden ilgili kurumlara bildirin.
- Koordinat, derinlik, ağ türü, tahmini büyüklük ve kaybolma koşullarını paylaşın.
- Dalışta gördüğünüz sahipsiz ağları kaydedin; teknik değerlendirme olmadan çıkarmayın.
- Aktif av araçlarıyla hayalet ağların karışmaması için ayrıntılı bilgi verin.
- Kooperatiflerin, dalış merkezlerinin ve ilgili kurumların bilgilendirme çalışmalarına katılın.
Projeye Paydaş Olun
Balıkçılar, kooperatifler, dalış merkezleri, üniversiteler, belediyeler ve özel sektör; saha gözlemi, konum bildirimi, uzman dalıcı, tekne, ekipman, operasyon güvenliği, atık yönetimi ve bilimsel izleme kapasitesiyle çalışmalara katkı sağlayabilir.
Antalya'da deniz hep temiz kalsın.