Tarımsal Atık Yönetimi
Tarımsal üretimden doğaya atık değil, değer kalsın.
Kısaca
Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; zirai ilaç ambalajları, sera plastikleri, askı ipleri, gübre çuvalları ve bitkisel artıkların doğaya karışmasını önlemek amacıyla eğitim, saha uygulaması, izleme ve kurumlar arası iş birliği çalışmaları yürütmektedir. Deniz Çöpleri Eylem Planı ve Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi ile bağlantılı çalışmaların yanı sıra, orman yangını risklerini azaltmak üzere ilçe komisyonları her ay toplanmaktadır.
Neden Tarımsal Atık Yönetimi?
Antalya'nın güçlü ve yoğun tarımsal üretimi, beraberinde önemli bir çevresel sorumluluk da getirmektedir. Üretim sırasında zirai ilaç ambalajları, sera örtüleri, malç filmleri, gübre çuvalları, askı ipleri, ağlar, fide viyolleri, sulama ekipmanları ve bitkisel artıklar ortaya çıkmaktadır. Bu malzemeler doğru yönetilmediğinde tarım alanlarında birikmekte; rüzgâr, yağış ve yüzey akışıyla toprağa, dere yataklarına, akarsulara ve denize taşınabilmektedir.
Kontrolsüz bırakılan tarımsal plastikler zamanla parçalanarak kalıcı kirlilik ve mikroplastik riski oluşturabilir. Kimyasal kalıntı taşıyan ambalajlar insan sağlığı, toprak ve su kaynakları açısından tehlike yaratırken; kuru bitkisel artıklar ve plastik örtüler tarla ve sera çevresindeki yangın yükünü artırabilir.
Temel yaklaşım
Atığı oluştuktan sonra toplamak kadar, oluşmasını kaynağında azaltmak; yeniden kullanılabilir, geri dönüştürülebilir veya biyolojik olarak değerlendirilebilir üretim materyallerine yönelmek de önemlidir.
Çalışmaların Amaçları
Atığın doğaya bırakılmasını önlemek
Zirai ilaç ambalajları, tarımsal plastikler ve bitkisel artıkların toprağa, su kaynaklarına, akarsulara ve denize karışmasını önlemek.
Kaynağında ayrı toplamayı yaygınlaştırmak
Farklı risk ve özellikteki atıkların üretim alanında ayrılmasını, güvenli biçimde muhafaza edilmesini ve uygun toplama sistemlerine teslim edilmesini sağlamak.
Geri dönüşüm ve geri kazanımı artırmak
Uygun tarımsal plastiklerin, ambalajların ve organik artıkların geri dönüşüm, kompost, malç veya biyokütle süreçlerine yönlendirilmesine katkı sunmak.
Üretici farkındalığını güçlendirmek
Atıkların yakılmaması, amacı dışında kullanılmaması ve doğru kanallara teslim edilmesi konusunda üreticilerin bilgi ve duyarlılığını artırmak.
Plastik kullanımını kaynağında azaltmak
Sera askı ipleri gibi malzemelere doğal, biyobazlı veya biyobozunur alternatiflerin kullanımını araştırmak ve demonstrasyonlarla yaygınlaştırmak.
Ortak ve izlenebilir bir sistem kurmak
Kamu kurumları, belediyeler, üretici örgütleri, kooperatifler ve geri dönüşüm kuruluşları arasında sürdürülebilir bir iş birliği modeli geliştirmek.
Hangi Atıklar Ele Alınıyor?
Zirai ilaç ve kimyasal ambalajları
Evsel atıklarla karıştırılmamalı, açıkta yakılmamalı, yeniden kullanılmamalı; mevzuata uygun toplama sistemine teslim edilmelidir.
Tarımsal plastikler
Sera örtüleri, malç filmleri, damla sulama boruları, fide viyolleri, ipler ve ağlar; temiz olanlar ayrı toplanarak geri dönüşüme yönlendirilmelidir.
Gübre ve üretim malzemesi ambalajları
Gübre çuvalları, tohum ambalajları ve yem torbaları içeriğine göre ayrı toplanmalı ve uygun sürece ulaştırılmalıdır.
Bitkisel üretim artıkları
Hastalık ve zararlı taşımayan budama dalları, yapraklar ve saplar kompost, malç veya biyokütle olarak değerlendirilebilir.
Kurumun Yürüttüğü Çalışmalar
- 01
Üretici eğitimi ve teknik bilgilendirme
İl ve ilçe müdürlükleri aracılığıyla atıkların türlerine göre ayrılması, güvenli muhafazası, açıkta yakılmaması ve toplama sistemlerine teslimi anlatılmaktadır.
- 02
Doğal lif çalışmaları
Plastik sera askı iplerine alternatif olarak Korkuteli Kozağacı'nda jüt ip kullanımına yönelik saha çalışmaları başlatılmış; kullanılabilirlik ve üretici deneyimleri izlenmektedir.
- 03
Deniz Çöpleri Eylem Planı bağlantısı
Tarımsal atıkların dere yataklarına, akarsulara ve Akdeniz'e taşınmasını azaltmaya yönelik faaliyetler eylem planıyla ilişkilendirilmektedir.
- 04
Orman yangınlarını önleme komisyonları
İlçe komisyonları her ay toplanarak birikmiş atıkların toplatılmasını, temizlenen alanlara yeniden atık bırakılmasının önlenmesini ve riskli noktaların takibini yürütür; muhtarlar ve üreticiler bilgilendirilir.
- 05
İzleme, değerlendirme ve yaygınlaştırma
Demonstrasyonların teknik sonuçları ve üretici görüşleri izlenir; başarılı uygulamalar diğer üretim bölgelerine yaygınlaştırılır.
Üreticiler Ne Yapabilir?
- Zirai ilaç ambalajlarını evsel atıklarla karıştırmayın; yakmayın ve başka amaçlarla kullanmayın.
- Sera örtüsü, malç, sulama borusu, ip ve ağ gibi plastikleri birbirinden ve bitkisel artıklardan ayrı tutun.
- Uygun bitkisel artıkları kompost, malç veya biyokütle olarak değerlendirin.
- Atıkları tarla, sera, yol ve orman kenarlarına bırakmayın; hiçbir tarımsal atığı açıkta yakmayın.
- Bölgenizdeki toplama noktalarını ve teslim programlarını takip edin.
Projeye Paydaş Olun
Tarımsal işletmeler, kooperatifler, üretici birlikleri, muhtarlıklar, belediyeler, üniversiteler, geri dönüşüm firmaları ve özel sektör; kaynağında azaltma, ayrı toplama, biyobozunur materyal geliştirme, saha demonstrasyonu, eğitim ve lojistik alanlarında katkı sağlayabilir.
Antalya'da deniz hep temiz kalsın.